سودان جنوبی

ی تفاهم نامه امنیتی میان خارطوم و جوبا؛ توافقی برای پایان دادن تنش ها میان دو سودان گروه تحقیق و تفسیر خبر- امضای توافقنامه امنیتی بین دو سودان، راهی برای پایان دادن به تنش های میان دو همسایه است.

بیست و یكم بهمن ماه نمایندگان دو كشور سودان و سودان جنوبی به 'آدیس آبابا' پایتخت اتیوپی، رفتند تا با نظارت اتحادیه آفریقا، توافقنامه‌ای را با عنوان 'خودداری از تعرض' درباره نظارت امنیتی بر مرز مشترك دو كشور امضا كنند.

در این توافقنامه، دو طرف به احترام بر حاكمیت و وحدت ارضی ، مداخله نكردن در امور داخلی، خودداری از به كارگیری زور علیه یكدیگر و نیز حفظ منافع مشترك و همزیستی مسالمت آمیز متعهد شدند.

این امر با استقبال بیست و پنجم بهمن ماه 'بان كی مون' دبیركل سازمان ملل متحد، روبرو شد. وی طی بیانیه ای از دو كشور خواست با احترام به بندهای این توافقنامه، به حاكمیت و سلامت ارضی یكدیگر احترام گذارند.

بان كی مون همچنین جوبا و خارطوم را به ادامه گفت و گو و توافق برای حل همه اختلافات فراخواند.

'تابو امبكی' رییس جمهوری پیشین آفریقای جنوبی و میانجی میان سودان و سودان جنوبی، هدف از امضای این توافقنامه را جلوگیری از وقوع جنگ میان دو كشور دانست.

این رویداد در شرایطی بود كه به دنبال بالا گرفتن تنش ها طی هفته های اخیر، اتهام افكنی های دو طرف علیه یكدیگر دوباره افزایش یافته و مذاكرات دو طرف از نهم آذرماه تاكنون بارها به تعویق افتاده یا بدون نتیجه خاتمه یافته بود.

انتقاد مسوولان دو كشور درباره عملكرد طرف مقابل به جایی رسید كه حتی پانزدهم بهمن ماه، 'عمر البشیر' رییس جمهوری سودان، هشدار داد 'جو كنونی به جو جنگ نزدیك تر است تا صلح'.

دو روز پیش از آن نیز 'سالواكر میاردیت' رییس جمهوری سودان جنوبی، گفته بود در صورت شكست مذاكرات نفتی و مذاكرات مهم دیگر با خارطوم ممكن است مناقشه و جنگ از سر گرفته شود.

به گزارش خبرگزاری فرانسه، وی افزود: اینكه دولت خارطوم مانع از انتقال نفت، تقسیم منابع نفتی و همچنین زمینه ساز جنگی جدید میان شمال و جنوب شود، برای من و مردم این كشور قابل قبول نیست و درباره آن به مسوولان سودان هشدار می دهم.

البته هشتم دی ماه نیز حمله جنگنده های سودان به بخش هایی از سودان جنوبی كه به بهانه تعقیب شورشیان صورت گرفته بود با هشدار دبیركل سازمان ملل متحد درباره وخیم شدن اوضاع در این دو كشور آفریقایی همراه شده بود.

** استقلال سودان جنوبی؛ دلیلی برای تنش ها

------------------------------------------------

بنا بر اعلام سازمان ملل متحد طی جنگ‌های داخلی سودان از سال‌های 1374 تا 1384 كه طولانی‌‌ترین جنگ داخلی آفریقا نام گرفت، بیش از دو میلیون نفر جان خود را از دست داده و حدود چهار میلیون نفر نیز آواره شدند.

امضای توافق 'نواشا' در دی‌ماه سال 1383 بین شورشیان جنوب سودان با عمر البشیر، منجر به برگزاری همه‌پرسی دهم بهمن‌ماه 1389 درباره جدایی جنوب سودان از بخش شمالی شد كه 57/99 درصد شركت‌كنندگان، استقلال جنوب را برگزیدند.

به این ترتیب، صد و نود و سومین كشور جهان، نوزدهم خردادماه 1390 سالروز تاسیس خود را جشن گرفت.

به همین سبب، حدود 620 هزار كیلومتر مربع معادل یك چهارم زمین‌های سودان در اختیار جمعیتی هشت میلیونی (22 درصد جمعیت كل سودان پیش از تجزیه) قرار گرفت.

از سوی دیگر، جنوب سودان 85 درصد از ذخایر نفتی حدود 6 میلیارد بشكه‌ای این كشور را در خود جای می‌دهد.

ظرفیت روزانه تولید نفت سودان پیش از تجزیه، حدود 450 هزار بشكه بود كه اكنون 360 هزار بشكه از آن (معادل 80 درصد) سهم سودان جنوبی شده است.

پس از جدایی دو كشور، قرار شد سودان جنوبی كه راه به گذرگاه های دریایی ندارد، برای صادرات نفت خود از طریق بنادر سودان، مالیات به خارطوم پرداخت كند.

اما این دو كشور تاكنون نتوانسته اند درباره مالیات بر صادرات نفت از طریق خطوط لوله انتقال نفت سودان به توافق برسند.

جوبا دی ماه گذشته تولید نفت خود را متوقف كرد زیرا خارطوم، نفت سودان جنوبی را به عنوان مالیات های معوقه مصادره می كرد. پیش از آن نیز دو بار دیگر این اتفاق رخ داده بود.

'استفان دیو داو' وزیر نفت و معادن سودان جنوبی، بیست و هفتم دی ماه به خبرگزاری آمریكایی 'آسوشیتدپرس' گفت سودان هر روز حدود 120 هزار بشكه نفت پمپاژ شده از جنوب را از طریق یك خط لوله تازه تاسیس منتقل می كند.

در آن زمان، سودان جنوبی پیشنهاد كرده بود در ازای استفاده از دو خط لوله به طور متوسط برای هر بشكه نفت70/0 دلار پرداخت كند اما خارطوم 36 دلار برای هر بشكه خواسته بود.

مذاكره كننده ارشد خارطوم پیشتر اعلام كرد این رقم، هزینه های دیگری چون هزینه حمل و نقل، حق ترانزیت و حق پایانه دریایی را در بر می گیرد.

با این حال سودان جنوبی این نحوه وصول را با سرقت برابر دانسته بود.

وزیر نفت و معادن سودان جنوبی هشدار داد این كشور علیه هر شركت نفتی خارجی كه درصدد خرید 'این نفت مسروقه' بر آید، دست به اقدام قانونی خواهد زند.

بجز موضوع نفت، دو كشور درباره برخی مناطق مرزی مانند 'آبیی' و 'نیل آبی' نزدیك به ایالت 'كردوفان جنوبی' اختلاف دارند. این مناطق دارای چاه های نفت زیادی هستند. به دلیل اختلاف حل نشده دو طرف درباره این مناطق، قرار است طی همه پرسی جداگانه ای از ساكنان این مناطق درباره سرنوشت آنان برای پیوستن به یكی از كشورها نظرخواهی شود.

از سوی دیگر، ترسیم مرزهای مشترك بین دو همسایه نیز هنوز به جایی نرسیده است.

فعالیت شورشیان در این مناطق نیز بر پیچیدگی اوضاع دامن زده است. آنان حتی اقدام به گروگانگیری از اتباع بیگانه می كنند به طوری كه نهم بهمن ماه كمپ چینی ها در منطقه كوردوفان مورد حمله قرار گرفت و 29 كارگر از اتباع این كشور دزیده شدند.

به گزارش بیست و دوم بهمن ماه خبرگزاری فرانسه، درگیری بین ارتش سودان و شورشیان در غرب 'دیندیرو' تلفات بسیاری را به شورشیان جنبش آزادیبخش مردم سودان- شمال وارد كرد.

به گزارش این خبرگزاری، از زمان آغاز درگیری ها در كردوفان جنوبی از خردادماه گذشته و همچنین در ایالت نیل آبی از شهریورماه، افزون بر 140 هزار نفر از پناهندگان سودانی به سودان جنوبی یا اتیوپی فرار كرده اند.

سودان جنوبی نیز به همین ترتیب با شورشیانی درگیر است و دو طرف، یكدیگر را به حمایت از این گروه ها متهم می كنند.

از سوی دیگر، ناآرامی های سودان در مناطق غربی و دارفور همچنان ادامه دارد.

به گزارش سازمان ملل متحد از زمان آغاز این شورش ها در سال 1382 تاكنون، دست كم 300 هزار نفر جان باخته اند و تعداد تلفات در سال گذشته میلادی نیز حدودا 300 نفر بوده است. البته دولت سودان رقم كشته شدگان را 10 هزار نفر می داند.

به گزارش خبرگزاری فرانسه، در دارفور صلحبانانی از كشورهای نیجریه، تانزانیا و مصر حضور دارند و از زمان تشكیل این نیروی صلحبان در سال 1386 تاكنون افزون بر 30 نفر از ماموران آن كشته شده اند.

با این حال شورشیان، این نیروها را نیز هدف حملات خود قرار می دهند. یكم بهمن ماه خبرگزاری فرانسه به نقل از یكی از سخنگویان نیروهای مشترك صلحبان اتحادیه آفریقا و سازمان ملل موسوم به 'یونامید' خبر از كشته شدن یك صلحبان و زخمی شدن سه نفر دیگر داد.

درگیری های قبیله ای از دیگر معضلاتی است كه هر دو كشور را به خود مشغول كرده است.

به گزارش بیست و هفتم دی ماه خبرگزاری فرانسه، رویارویی بین افراد قبایل در ایالت 'جونقلی' سودان جنوبی، 51 كشته بر جا گذاشت .

سودان جنوبی ایالت جونقلی را منطقه ای مصیبت زده اعلام كرد و سازمان ملل متحد برای كمك رسانی به حدود 60 هزار نفر از كسانی كه بر اثر اعمال خشونت بار آسیب دیده اند، از انجام عملیات اضطراری در این ایالت خبر داد.

شانزدهم دی ماه نیز این خبرگزاری به نقل از یك مقام محلی در سودان جنوبی نوشت: در پی خشونت های قومی هفته پیش در این كشور ‌ بیش از سه هزار نفر جان خود را از دست دادند و هزاران نفر از منازل خود فرار كردند.

در این مدت، حدود شش هزار جوان مسلح از قبیله 'لو نوئر' به محل سكونت افراد قبیله 'مرل' حمله كردند.

به گزارش هفدهم دی ماه خبرگزاری فرانسه، دو دهه جنگ و خونریزی در سودان موجب شده است سلاح های زیادی در دست مردم باشد و این موضوع به پیچیدگی درگیری های سودان جنوبی افزوده است.

از سوی دیگر سودان جنوبی در مقایسه با سودان قبایل بیشتری را در خود جای داده است كه هر كدام از آنها به دنبال سهم خواهی از این كشور تازه تاسیس هستند.

بیش از 98 درصد از بودجه سالیانه كشور تازه تاسیس سودان جنوبی از طریق فروش منابع نفتی تامین می شود و جای تعجب ندارد این منبع عظیم انرژی، قبایل را به سهم خواهی و در نهایت به درگیری و خونریزی سوق دهد.

از سوی دیگر، روابط نزدیك دولت سودان جنوبی با مقام های رژیم صهیونیستی و كشورهای غربی، عمر البشیر را كه مخالفت های همیشگی او با نوزاد نامشروع غرب در خاورمیانه زبانزد بوده و حتی در جنگ اعراب علیه این رژیم نیز مشاركت داشته است، نگران می كند.

این امر بویژه با توجه به تركیب متفاوت جمعیتی در سودان و سودان جنوبی می تواند زمینه تنش هایی را سبب شود؛ زیرا اكثریت ساكنان سودان را مسلمانان و جمعیت جنوب را مسیحیان یا پیروان دین های آفریقایی تشكیل می دهند.

وضع نامناسب معیشتی ساكنان سودان جنوبی و همچنین مناطق مرزی نیز مشكل دیگری است كه پیش پای دو دولت قرار دارد.

به نوشته شانزدهم دی ماه روزنامه الجزایری 'الشعب'، 'بر اساس آمارهای سازمان های بشردوستانه در حال حاضر شرایط زندگی مردم در جنوب سودان بسیار ناگوار است؛ به طوری كه 90 درصد آنان در فقر مفرط به سر می برند و همچنین 80 درصد این مردم از نعمت برق و آب قابل شرب و بهداشت محروم هستند.

بر اساس این گزارش ها انتشار بیماری ایدز در این منطقه از كره زمین بسیار گسترش یافته است و كل منطقه را نیز تهدید می كند.

این روزنامه، فقر مردم این مناطق را ناشی از سیاست های مداخله گرانه رپیم صهیونیستی در آفریقا بویژه سودان دانست و به گفته های 'آفو دیختر' وزیر امنیت داخلی رژیم صهیونیستی در سال 1386 اشاره كرد كه گفته بود 'برای تقویت موقعیت خود و تضعیف جایگاه مصر در جنوب سودان به فكر ایجاد بحران در دارفور افتادیم و همین سیاست را در جنوب سودان به كار بردیم كه نتیجه آن جدایی این منطقه از دولت مركزی حاصل شد'.

به هر روی، بر اساس هر تفكر یا برنامه ای اكنون قاره آفریقا شاهد دو كشور همسایه سودان و سودان جنوبی با انبوهی از مشكلات حل نشده است كه هر اتفاقی در این دو كشور، می تواند زمینه درگیری را در مناطق شرقی و مركزی آفریقا و حتی بین مسلمانان و مسیحیان یا اعراب و آفریقایی ها پدید آورد.

بنابراین، رسیدن این دو كشور به یك توافقنامه می تواند به عنوان راهی برای حل كردن این معضل قاره سیاه تلقی شود.

در این میان، علاوه بر كشورهای منطقه كه قطعا نتیجه آرامش در سودان و سودان جنوبی را به دلیل بازگشت آوارگان دو كشور و همچنین ارتقای شاخص های امنیتی، سیاسی و اقتصادی شاهد خواهند بود، مردم این دو كشور نیز پس از چندین دهه جنگ و درگیری قومی و قبیله ای روی آرامش را خواهند دید.

همچنین این توافقنامه در صورت اجرایی شدن، می تواند زمینه گفت و گوی دو طرف را درباره دیگر اختلاف های میان خود و حتی مشاركت های آتی برای رفع بحران های موجود در هر كشور فراهم كند.

تحقیق**1961**1599

انتهای خبر / خبرگزاری جمهوری اسلامی (ايرنا) / کد خبر 30819047

[e-mail]