|
ایران بالکان (ایربا) - گروه گفتگو: اگر جایگاه ترکیه در میان همسایگان جمهوری اسلامی ایران چه به لحاظ روابط با تهران و چه در مقام مقایسه با سایر کشورهای هم مرز با کشورمان را ممتاز نخوانیم بدون شک ترکیه در نظر مسئولان، مقامات و حتی رسانه های ایرانی از جایگاهی ویژه و خاص برخوردار است. جایگاهی که علاوه بر مسائل فرهنگی و قرابت های دینی، زائیده اشتراک منافع ژئوپلیتیک دو کشور در حوزه های سیاسی، اقتصادی و امنیتی است.
امیت یاردیم، سفیر ترکیه در ایران که مدت دو سال است مسئولیت نمایندگی کشورش در جمهوری اسلامی ایران را عهده دار است، مباحثی چون استقرار سپر موشکی ناتو در همسایگی ایران را که چندی پیش به بروز پاره ای مواضع شدید از سوی برخی مقامات نظامی ایرانی علیه ترکیه منجر شد را کوچکتر از آن می داند که بخواهد روابط حسنه تهران - آنکارا را تحت تاثیر قرار دهد. او که سابقه دوستی نزدیک با احمد داووداغلو، رئیس دیپلماسی ترکیه را در کارنامه کاری - شخصی خود دارد، هر گونه تلاش برای صدور الگوی حاکمیت سیاسی ترکها به کشورهای دیگر را رد کرده و این قبیل تحرکات را نوعی دخالت در امور داخلی دیگر کشورها تلقی می کند.
تلاش یاردیم برای تقویت مناسبات دوستانه تهران - آنکارا که حتی دیدار او با مراجع تقلید قم را در دستور کارهایش قرار داده، تنها یکی از ویژگی های اوست که در کنار زیرکی و ذکاوت دیپلماتیک که طبعا از جمله مشخصات بارز هر آشنا به فنون دیپلماسی است دفتر سفیر کنونی ترکیه در چهارراه استانبول تهران را به یکی از مراکز پررفت و آمد مربوط به این کشور در پایتخت جمهوری اسلامی ایران تبدیل کرده است.
آنچه در پی می آید مشروح گفتگوی اختصاصی پایگاه تحلیلی - خبری ایران بالکان (ایربا) با امیت یاردیم، سفیر ترکیه در تهران است:
ایربا: با تشکر از زمانی که در اختیار پایگاه تحلیلی - خبری ایران بالکان (ایربا) قرار داده اید، به عنوان اولین سوال بفرمایید از دیدگاه شما روابط تهران – آنکارا در شرایط کنونی بیشتر به روابط «دو کشور دوست» شباهت دارد یا مناسبات «دو رقیب منطقه ای»؟
- ما روابط بین ترکیه و ایران را روابط بین دو کشور دارای پیشینه ای دیرینه و قدرتمند در سطح منطقه ای و بین المللی می دانیم. از این بابت نظراتی را که این دو کشور را رقیب هم می داند به هیچ عنوان قبول نمی کنیم. وجود اختلاف نظر های ترکیه و ایران در خصوص برخی مسائل منطقه ای را نیز امر بسیار عادی تلقی کرده و اینگونه اختلاف نظر ها را عامل پویایی در راستای تقویت دوستی دیرینه دو کشور می دانیم.
ایربا: دولت مسلمان ترکیه چه پاسخی به نگرانی های برادران مسلمانش در ایران در خصوص استقرار سپر موشکی ناتو در خاک خود داده است؟ آیا اگر ترکیه در شرایط فعلی ایران بود، استقرار چنین سامانه ای در کشور همسایه خود را می پذیرفت؟
- سیستم راداری هشدار زودهنگام یک سیستم کاملا دفاعی است و به هیچ وجه علیه هیچ کشوری نیست. این موضوع به هیچ عنوان بر روی روابط دو کشور تاثیر منفی ندارد. به نظر من امروز با توجه به سطح فعلی همکاری و در فضای اعتماد متقابل به وجود آمده بین دو کشور، این گونه موضوعات، موضوعاتی نیستند که بر روی آن متمرکز شده یا بخواهیم به آنها اهمیت دهیم.
ایربا: به نظر میرسد ایران و ترکیه در زمینه مقابله با تحرکات گروه های تروریستی چون پژاک و پ.ک.ک دغدغه های مشترکی دارند؛ آیا این دغدغه های مشترک تا کنون به شکل گیری عملیاتی مشترک از سوی دو کشور علیه این گروه ها انجامیده است؟
- پ.ک.ک و پژاک دو گروه تروریستی هستند که علیه دو کشور ترکیه و ایران فعالیت می کنند و بر صلح و ثبات کشور و منطقه مان و همچنین بر گسترش همکاری های دو طرف آسیب جدی وارد می کنند، جان و مال مردم دو کشور را هدف قرار می دهند. تروریسم تا به امروز جان بسیاری از مردمان را گرفته و باعث مجروح شدن تعداد بیشماری شده است. برای صلح و ثبات منطقه این پدیده شوم باید هرچه سریعتر به صورت ریشه ای و با راه حل های پایدار حل شود. بنابراین خیلی عادی و امری اجتناب ناپذیر است که ترکیه و ایران همانطوری که در هر زمینه ای همکاری می کنند در زمینه مقابله با تروریسم نیز از نزدیک به تبادل نظر بپردازند. بعد از این هم همینطور خواهد بود.
ایربا: به اعتقاد شما آیا ممکن است اختلاف نظر تهران – آنکارا در خصوص سوریه به تشدید اختلافات سیاسی دو کشور بینجامد؟ آیا ترکیه حذف بشار اسد از سیستم سیاسی سوریه را به عنوان هدف نهایی خود تعیین کرده یا اهداف مشخص دیگری را از ایفای نقش در صحنه تحولات این کشور پیگیری می کند؟
- بدون شک دو کشور در خصوص تحولات سوریه در برخی ابعاد اختلاف نظر دارند ولی معتقدم که از جهات زیادی نیز با هم نظرات مشترک داریم. دیالوگ بین دو کشور جهت جلوگیری از خون ریزی و کشت و کشتار و رخ دادن قتل عام ها در این کشور و همچنین برای رسیدن برادران سوریه ای مان به جایگاه شایسته خود در دنیایی که لایق آنهاست، الزامی است. این دیالوگ که تاکنون بوده بعد از این نیز ادامه خواهد یافت.
ایربا: پس از وقوع تحولات سریع و بی سابقه سالهای اخیر در جهان عرب که به "بهار عربی" معروف شده، برخی از اسلامگرایان این کشورها از احتمال «الگوبرداری از سیستم حکومتی و سیاسی ترکیه» سخن گفته اند؛ آیا آک پارتی، سیستم کنونی حاکم بر ترکیه را الگویی مناسب برای صدور به دیگر کشورهای اسلامی می داند یا همچنان لزوم شکل گیری اصلاحات سیلسی در ترکیه احساس می شود؟
- ترکیه هیچ نگرشی مبنی بر صدور الگو به سایر کشور ها ندارد. هیچ کشوری حق مداخله در امور داخلی کشورهای همسایه را ندارد. هر کشوری شرایط ویژه و منحصر به خود را دارد که همه باید به آن احترام بگذارند. از سوی دیگر، تمام کشورهای منطقه دارای یک گذشته مشترک و ارزشهای مشترک هستند و اینکه مردم منطقه ما به میزان دلخواه و به حدی که خود لازم می دانند از تجارب سایر مردم منطقه بهره مند شوند را باید امری بسیار طبیعی تلقی کرد.
ایربا: بدون اغراق می توانیم ترکیه را به عنوان یکی از قطب های مهم گردشگری حال حاضر در خاورمیانه بنامیم؛ در چند جمله کوتاه بفرمائید که کلید توفیق کشورتان در جذب گردشگران خارجی و به بیانی روشن شدن موتور توریسم در ترکیه را چه می دانید؟
- شاید مهمترین شرط ایجاد جهش در گردشگری تدوین یک استراتژی و چشم انداز در این زمینه باشد. در چهار چوب این استراتژی و چشم انداز کشورها امکانات و ظرفیت های خود را به طور واضح و شفاف تعیین کرده و یک نقشه راه تهیه می کنند. سپس گامهای مصممی را در راستای این نقشه راه بر می دارند. این نقشه راه نه تنها فعالان در زمینه گردشگری، بلکه سازمان های آموزشی، هتلداران، ارگان های انتشاراتی و مطبوعاتی و تمامی نهادها و موسسات را نیز دربر می گیرد و مسئولیتی را بر دوش آنها می گذارد. در واقع با میزان موفقیت اینها می توان جهشی در زمینه توریسم و گردشگری ایجاد کرد.
در اصل آن چه که ترکیه انجام می دهد نیز همین است. در سال 2002 تعداد گردشگرانی که به ترکیه سفر کردند 13 میلیون نفر بوده و این رقم در سال 2011 به 32 میلیون نفر افزایش یافته است. ترکیه از نظر تعداد گردشگرانی که به این کشور سفر می کنند هفتمین کشور جهان و از لحاظ درآمد حاصل از گردشگری (23 میلیارد دلار) در ردیف نهم قرار دارد.
در حالی که در سال 2002 مبلغ 25 میلیون دلار به منظور معرفی کشور در خارج از کشور اختصاص داده شده بود، امروز این رقم به 100 میلیون دلار رسیده است. ظرفیت هتل ها در ترکیه در سال 2011 به 700 هزار نفر رسیده است. در حال حاضر در ترکیه 970 هتل چهار و پنج ستاره موجود است. همه این ارقام اهمیتی را که ترکیه برای گردشگری قائل است و آنچه که در مقابل به دست آورده را به طور آشکار و بارز نشان می دهد. گردشگری بخشی است که تنها هنگامی که سرمایه گذاری در آن صورت بگیرد نتیجه بخش و سود آور خواهد بود.
به عنوان دو کشور ترکیه و ایران می بایست در این زمینه نیز روابط و همکاری هایمان را توسعه دهیم.
ایربا: نظر شما درباره بحث هایی که گاه و بیگاه درباره ملیت عارف بزرگی چون مولانا جلال الدین محمد بلخی و ترک بودن یا ایرانی بودن او صورت می گیرد چیست؟
- به نظر من متمرکز شدن روی مسئله ترک و یا ایرانی بودن مولانا جلال الدین رومی ناحقی بزرگی در حق او است. مولانا که یکی از بزرگترین چهره های تاریخ تمدن مشترکمان است، نباید با مرزهای جغرافیایی محدود شود، بالعکس تبدیل نمودن این شخصیت به یک ارزش جهانی عمل درستی خواهد بود. مولانا تنها در این صورت به جایگاهی که شایسته آن است، دست خواهد یافت. چنانچه امروزه در کشورهای غربی نیز در خصوص شخصیت های بزرگ بیش از آن که بر روی کشوری که به آن تعلق دارد متمرکز شوند به اندیشه ها و تفکرات وی اهمیت می دهند و جهت شناساندن آن به دنیا تلاش می نمایند. به نظر من وظیفه ما نیز همین است.
ایربا: بسیاری از تحلیل گران روابط بین الملل معتقدند جهان آینده جهانی چند قطبی است که در کنار کشورهایی چون آمریکا و چین، قدرت های منطقه ای مهم ترین نقش را در آن ایفا خواهند کرد؛ اغلب این تحلیل گران از ترکیه به عنوان یکی از بازیگران مهم خاورمیانه در معادلات آتی جهانی نام می برند؛ آیا کشور شما آمادگی ایفای نقش در چنین فضایی را دارد؟ و آیا اسلامگرایانی چون اردوغان همچنان خواهند توانست سکان سیاست ترکیه را در دست شان حفظ کنند؟
- تبدیل شدن به یک قدرت تعیین کننده در ابعاد جهانی و یا به عبارتی واضح تر به یک ابر قدرت شروط مشخصی دارد. عوامل زیادی از قبیل قدرت سیاسی - اقتصادی، جمعیت، موقعیت جغرافیایی و منابع طبیعی غنی از جمله این شروط می باشند. این که بازیگران قوی موجود در منطقه به یک قدرت جهانی تبدیل خواهند شد یا خیر، موضوعی است که تنها در سیر کلی تاریخ می توان نظاره گر آن بود؛ من شخصا معتقدم خاورمیانه ای که مشکلات درون خود را حل کرده، مکانیزم های همکاری ایجاد کرده و توانسته یک چشم انداز مشترک نسبت به آینده بوجود بیاورد، تمامی شروط تبدیل شدن به یک قدرت جهانی در سده های آینده را دارد. در گذشته نیز این چنین بوده است. بدون شک این مسئله پیش از هر چیز به تلاش های مشترک ما وابسته است
ایربا: ترکیه از جمله کشورهای فعال در حوزه بالکان و بویژه کشورهای مسلمان چون آلبانی، مقدونیه، کوزوو یا بوسنی است؛ با توجه به اینکه این مناطق به طور ملموس تحت تاثیر فرهنگ ترکیه قرار دارند، تاکید آنکارا در گسترش مناسبات با این حوزه بیشتر متوجه سیاست «ترک گرایی» است یا «اسلام گرایی»؟
- بدون شک ترکیه در خصوص منطقه بالکان نیز همانند سایر مناطق چشم انداز قابل توجهی دارد و این چشم انداز مبتنی بر هدف گسترش روابط و همکاری بر پایه دوستی و حسن همسایگی است. در این چشم انداز ترکیه نیت و هدفی غیر از این در خصوص بالکان و یا سایر مناطق ندارد. اما معتقدم که استفاده از ارزش ها و اعتقادات مشترک نیز می تواند سهم بسزایی در تقویت این قبیل روابط و همکاری داشته باشد.
ایربا: مجددا برای این گفتگو از شما تشکر می کنیم.
تهیه و تنظیم: نیلوفر میناوند - ایران بالکان (ایربا) |