سیاست خارجی ایران
بررسی ریشههای سیاست خارجی تعاملی - تقابلی ایران در دوره ریاست جمهوری دکتر احمدینژاد – دکتر حاجی یوسفی
احمد کعب دانشگاه علامه
با بررسی مقاله دکتر حاجی یوسفی و بیان کلیات سیاست داخلی و خارجی ج.ا.ایران در دوره 8 ساله ریاست جمهوری احمدینژاد، عاملی که بیش از هر چیز دیگری به آن اشاره نشده است (در مقاله) و یا اینکه در زمان آقای احمدینژاد در صدر اهداف و منافع ملی نبوده است، بعد اقتصادی میباشد. بعد از سقوط ساختار دو بلوکی در ابتدای دهه 90 و شدت گیری فرآیند جهانی شدن و مهم شدن اقتصاد بیش از ایدئولوژی و عامل نظامی، ما شاهد برنامه خاص و سازنده در جهت تعدیل سیستم اقتصادی رانتیر و برآمده از جنگ 8 ساله برای کشور نبودیم. اقتصاد ایران از ابتدای کشف نفت تا بدین زمان رانتی بوده است و حتی در دورههای ریاست جمهوری بعد از انقلاب 57 نیز، بیش از %90 بودجه کشوری بر پایه فروش نفت و مشتقات آن بوده است. سوالی که در ذهن مخاطب به وجود میآید، چگونگی تقابل با سیستم و ساختار بینالمللی توسط انقلابیون ما (همچون رئیس جمهور آقای احمدینژاد) در نبود اقتصاد، دیپلماسی، سیاست و... قوی میباشد. یکی از مهمترین تقابلات احمدینژاد با غرب، موضوع بسیار حساس و جدل برانگیز هستهای ایران بوده است. رئیس جمهوری که خواهان اصلاح نظام بینالملل، نابودی اسرائیل، ابرقدرتی منطقه بوده است؛ بالطبع برنامه هستهای ایران برای دیگر کشورها (علیالخصوص رقیبان و دشمنان ج.ا.ایران) جنبه امنیتی خواهد داشت. پس بیشک آنان نیز به تقابل متقابل با ایران با وسایل، تجهیزات و ترفندهای مختلف خواهند بود. حال که بزرگترین مشتریان نفت ایران، همین کشورهای به اصطلاح استکبار و امپریالیسم جهانی هستند و قدرت جهانی در بین آنان تقسیم شده است، چگونه میتوان این معما را حل و فصل نمود؟
اینکه دولت آقای احمدینژاد سعی بر آن داشت که کشورهای آفریقایی و امریکای لاتین را جایگزین قدرتهای بزرگ کند و سطح تعامل را به جهان سوم و دردمندان تقلیل دهد، چه مقدار میتوانست منفعتزا باشد و چه ضررهایی برای کشور ما خواهد داشت. برای مثال اینکه ما تعاملات خود با کشوری همچون کوبا را جایگزین با امریکا بکنیم، آیا مقدار سود آن از هزینه بالاتر خواهد بود و یا اینکه چنانچه ما با قدرتهای استکباری جهانی در تقابل قرار بگیریم، کشوری همچون کوبا چگونه خواهد توانست از میزان و شدت فشارهای احتمالی بر علیه ما بکاهد و بتواند در زمینه اقتصادی ما را حمایت کند.
مجالهای دیگری نیز برای بیان وجود داشت، اما بنده سعی نمودم بیشتر به عامل اقتصادی اشاره داشته باشم.