سه الگوی رفتاری روحانیون در مقابل رفرم

الف مقاومت ب.انزوا و سکوت ج.سازش و همکاری

تاثیر اصلاحات بر موقعیت شغلی و اجتماعی رو حانیون و واکنش اونا در مورد نوسازی

الف ارضای روحانیون طراز اول کشور و تلاش برای جلب نظر و کسب حمایت انان در جهت اهداف تجدد طلباتهدحکومت

۲۰اعمال فشار بر اعضای عادی جامعه روحانیت از طریق قطع مقرری و راه امرار معاش ان هاو وادار ساختن انها به کنار گداشتن‌ کسوت روحانیت و پیدا کردن شغل و حرفه جدید

۳.سرکوب روحانیون‌سازش ناپذیر بادولت و اقدامات ان.

رابطه دین و شرع با تجدد:توجیه مذهبی اصلاحات

خیلی افراد اشتباه فکر می کنند که کسب تمدن جدید یعنی کنار گذاشتن اصول دین و شرع.منظورم این است که این افراد فکرمی کنند تمدن منافی دین است .در صورتی که بر عکس اگرامروز شارع مقدس اسلام هم حضور داشت حتما بر مطابقت دین و تمدن امروز تاکید می فرمود.اما متاسفانه در طول تاریخ بعضی افراد افکار روشنگرانه پیامبر اکرم‌را مورد سوء استفاده قرار داده اند و نتیجه ان هم همین انحطاط موجود است .بایستی خیلی کارها بکنیم تا از شر این وضعیت و عقب ماندگی نجات پیدا کنیم."

محمد حسن فغفوری.تاثیر فرایند نوسازی کشور بر روحانیون در دوران رضاشاه.ترجمه عباس امام.افتاب.شماره ۱۶.خرداد ۱۳۸۱.ص ۴۳

سالنامه اطلاعات،حوادث مهم یک ربع قرن (تهران،۱۳۲۹شمسی)ص۱۵۶