چگونه و با استفاده از کدام دستگاه نظری چشم اندازی برای گذار از سنت به تجدد رامی توان توضیح داد.برخی از روشنفکران ایران با درونی کردن برخی از نظریه ها با گسترش تجربه غرب به ایران ضرورت گذار از سنت به مدرنیته را بررسی و تبیین کرده اند.

ذهنیت ما در مورد پدیده ها تحت تاثیر عوامل ذهنی و عینی و در ارتباط با نظریه ها ساخته می شود.با استفاده از دستگاه نظری اندیشمندان با مفاهیم و ....نظریه ها اشنا شده و سپس یک نظریه نهایی درونی می گردد و ما پدیده ها را بر اساس همان ذهنیت و بر پایه ان نظریه تحلیل می کنیم.