International Relations

عراق که در بخشی از سرزمین زادگاه اولین تمدن های بشری واقع شده، اکنون عرصه نبرد نیروهای مختلف برای اعمال کنترل خود بر این کشور است.

نبرد خونین قدرت از سال ۲۰۰۳ آغاز شد، زمانی که نیروهای ائتلافی به رهبری آمریکا برای سرنگون کردن حکومت صدام حسین عراق را اشغال کردند.

دولت عراق که بیشتر رهبران آن را شیعیان تشکیل می دهد برای استقرار نظم با دشواری های بسیاری مواجه بودند.

تا آنکه در اواخر ۲۰۰۷ سربازان آمریکایی با انجام یک رشته عملیات تازه شورشیان مسلح را از شهرها و استان هایی که از مدتها پیش اشغال کرده بودند بیرون راندند.

هنوز هم ثبات در کشور برقرار نشده است و اختلاف و مناقشه با منطقه خودمختار کردستان بر سر شهر نفت‌خیز کرکوک، روند استقرار دموکراسی را تهدید می کند.

اصابت موشکهای آمریکایی به اهدافی در شهر بغداد در بامداد روز بیستم ماه مارس ۲۰۰۳، آغازگر عملیات نظامی برای سرنگون کردن حکومت صدام حسین بود.

چند روز بعد نیروی زمینی ارتش های بریتانیا و آمریکا پیشروی خود را از جنوب آغاز کردند. روز نهم ماه آوریل نیروهای آمریکایی وارد مرکز بغداد شده و حکومت صدام پایان دادند.

تنها سه هفته پس از آغاز جنگ، نیروها وارد بغداد شدند. جمعیت عمدتا شیعه عراق که تقریبا در زمان حکمرانی صدام از صحنه قدرت کنار گذاشته شده بودند، در ابتدا ابراز شادمانی کردند.

اما با شروع حمله های خونین بار گروه های پیکارجو که اغلب سنی بودند، ناامیدی به تدریج غلبه کرد.

پیکارجویان و گروههای وابسته به شبکه القاعده علاوه بر نیروهای امنیتی، غیر نظامیان را نیز هدف حملات خشونت بار خود قرار دادند. در بسیاری از مواقع صدها نفر در طول یک روز در اثر این حمله ها تلف می شدند.

بین سالهای ۲۰۰۶ تا ۲۰۰۷ هنگامی که گروه های پیکارجوی شیعه طی عملیاتی تلافی‌جویانه اقدام به کشتار و آدم ربایی کردند و اختلافات قومی شدت گرفت، عراق در آستانه جنگ داخلی قرار گرفت.

در ماه ژوئن سال ۲۰۰۴ اداره امور به یک حکومت انتقالی سپرده شد و شش ماه بعد مردم عراق در اولین انتخابات چند حزبی در این کشور طی پنجاه سال گذشته شرکت کردند. انتخابات منجر به روی کار آمدن دولت ائتلافی شد که بیشتر اعضای آن را شیعیان تشکیل می دادند. اما از شدت حملات خشونت بار کاسته نشد.

تا سال ۲۰۰۸ آمریکا با افزایش نیروهای خود در عراق و همکاری قبیله نشینان سنی با دیدگاه های میانه رو و ارتش بهبود یافته عراق، موفقیتی چشمگیر در مبارزه علیه پیکارجویان کسب شد. تعداد حملات به شدت کاهش یافت اما هنوز حملات به طور پراکنده ادامه دارد.

در ماه ژوئن ۲۰۰۹ نیروهای آمریکایی عراق را ترک کرده و قدرت را به نیروهای عراقی واگذار کردند. طبق وعده ها باراک اوباما، رئیس جمهور آمریکا آخرین سربازان رزمی آمریکایی در اوت ۲۰۱۰ و آخرین نیروهای ارتشی تا پایان سال ۲۰۱۱ خاک عراق را ترک گفتند.

ردپای تمدن در عراق

عراق کنونی که مابین رودخانه های دجله و فرات واقع شده است کم و بیش سرزمینی را در بر می گیرد که در گذشته بین النهرین نام داشت و مهد یکی از تمدنهای پیشرفته در تاریخ بشری بود.

جنگ هشت ساله با ایران، حمله به کویت و تحریم های بین المللی آثار ویرانگری بر اقتصاد جامعه عراق برجای گذاشت.

در قرون وسطی عراق مرکز امپراتوری اسلامی و بغداد پایتخت سیاسی و فرهنگی این امپراتوری بود که از مراکش تا شبه قاره هند را در برمی گرفت.

تهاجم مغولها در قرن سیزدهم میلادی نفوذ بغداد را کاهش داد و آنچه عراق امروزی است، تا کسب استقلال از بریتانیا در سال ۱۹۳۲، نقشی جزیی در منطقه ایفا می کرد.

در پی بر انداختن حکومت سلطنتی در سال ۱۹۵۸ و کودتایی در سال ۱۹۶۸ عراق به یکی از مراکز ناسیونالیسم عربی تحت کنترل حزب بعث تبدیل شد.

درآمد نفت این کشور را چنان غنی کرد که در بدو ریاست جمهوری صدام حسین در ۱۹۷۹ حدود ۹۵ درصد از درآمد ارزی کشور از نفت حاصل می شد.

ولی جنگ با ایران از سال ۱۹۸۰ تا ۱۹۸۸ و جنگ خلیج فارس در پی اشغال خاک کویت از سوی عراق در ۱۹۹۱، همراه با تحریمهای بین المللی متعاقب آن، آثار مخربی بر اقتصاد و جامعه عراق بر جای گذاشت.

در سال ۱۹۹۱ سازمان ملل متحد گزارش داد که اقتصاد عراق به دوران ماقبل صنعتی سقوط کرده است. گزارشهای بعدی معیشت مردم این کشور را در پایین ترین سطح رفع نیازهای ضروری توصیف می کرد.

به دنبال تضعیف حکومت مرکزی، کردهای عراق در شمال، منطقه ای نیمه خودمختار برای خود ایجاد کرده اند.