دولت بازرگان
نگاهی به دولت موقت بازرگان
دولت بارزگان محصول دورهای بود که چارچوب و کادر اداری و دولتی ایران پس از انقلاب شکل نگرفته بود. در آن دوران ایدههای گوناگون درباره ساختار حاکمیت تازه مورد بحث بود و نوسانات فکری یا تضارب آرا از مشخصههای آن هنگام است. دولت بازرگان ترکیبی از اصلیترین نیروهای رقمزننده انقلاب بود که دو عنصر بینادین را در خود جای داده بود: اسلام و ایرانیت که در دولت موقت تحت قالب ملی-مذهبیها جلوه پیدا کرده بود.
تا پیش از انقلاب 1357 هیچ انقلاب یا دولت مدرنی بر پایه اندیشه اسلامی شکل نگرفته بود. از این رو، هیچ الگو و تجربه تاریخی درباره تشکیل یک دولت مدرن مبتنی بر آموزههای اسلامی در اختیار نیروهای انقلابی نبود. از سوی، دیگر بنا بر جبر شرایط آن دوره از جمله رقابت دو بلوک شرق و غرب و سلطه کمونیسم و سرمایهداری، گرایش به سمت نیروهای خارجی (امریکا و شوروی) از قدرت زیادی برخوردار بود.
طبیعتا دولت موقت نیز به دلیل نگرشهای لیبرال و با اتکا به مثالهای بارز تاریخی مانند مانند موازنه منفی مصدق، موازنه مثبت امیرکبیر و موازنه مثبت محمدرضا پهلوی در حال سنجیدن کانالهای ارتباطی گوناگون با جهان خارج بود. نوسانات رفتاری دولت موقت بر پایه این گرایشها یا تجارب سبب شده بود که سیاست خارجی آن تکراری به نظر رسیده و به صفاتی همچون ملی، لیبرال، مصدقی و .... موصوف شود.
اما گروهی دیگر از انقلابیون در برابر آن بدیلی ارائه دادند و با طرح الگوی "جمهوری اسلامی" مدل تازهای از حکومتداری را معرفی کردند که مقبولیت یافت و تثبیت شد. لذا میتوان دولت موقت بازرگان را تا حدودی دولتی برای آزمون و خطا نامید که محبوبیت دامنهداری نیافت و الگویش کنار گذاشته شد.
برادران