" بسم الله الرحمن الرحيم "

 

با عرض سلام و احترام خدمت استاد ارجمندم

جناب آقاي دكتر اطهري

در خصوص مطلب " سنت گرايي و تجدد ستيزي در ايران " لازم دانستم ابتدا خلاصه اي از هويت نويسنده محترم اين مقاله ، جناب آقاي دكتر بشيريه را بازگو نمايم .

آقاي دكتر حسين بشيريه در سال 1332 در شهر همدان متولد شد . ايشان داراي مدرك ليسانس  علوم سياسي از دانشگاه تهران – فوق ليسانس رفتارشناسي از دانشگاه اكس انگليس و دكتراي تئوري سياسي از دانشگاه ليورپل مي باشد كه در اوايل 1370 به ايران بازگشته و كار خود را در دانشگاه تهران آغاز كرده است . بدليل نظريات خاص ايشان به " دموكراسي " ( همانگونه كه در دانشگاه غرب درس گرفته ) بسياري از رفتارها و نظرات زيادي از سران جبهه مشاركت مانند  سعيد حجاريان نشات گرفته از تفكرات حسين بشيريه مي باشد . از ديگر اعتقادات وي كه ظاهرا" يكي از عناصر پشت پرده برنامه چهارم توسعه مي باشد " لزوم رابطه با رژيم صهيونيستي " را نيز گنجانده است . ايشان همچنين يكي از وي|گيهاي دولت مدرن را " جدايي دين از سياست " بيان مي كند .

بشيريه مي گويد : براي ورود به جهان نو بايد ( چاره اي جز ) " اصلاحات از بالا " نداريم .

او دلت را پس از انقلاب اسلامي به 3 دوره تاريخي تقسيم بندي مي كند :

1-      دولت ايدئولوژيك جامع القوا ( مير حسين موسوي از 60 – 68 )

2-      دولت دموكراسي صوري ( دولت هاشمي رفسنجاني از 68 – 76 )

3-      دولت شبه دموكراتيك ( دولت خاتمي )

نكته هاي كليدي از ديد حقير :

1 – از ديدگاه دكتر بشيريه سنتگرايي  تجددستيز در ايران از سال 57 – 56 آغاز شد .

2 – در سنت گرايي يك سري باورهايي مانند : تهذيب نفس – تاكييد بر اهميت و اصالت خانواده – تكنيك هاي بدن ( نوع پوشش – رنگ و ... ) و ... وجود دارد و در تجدد گرايي باورهاي ديگري چون : روشنفكري مدرن و روشنفكري متجدد – پدر سالاري سياسي و روحاني و ...

3 – تجددگرايي را نوعي جنبش حركتي _ فكري و اجتماعي و سياسي تحت شرايط خاص تاريخي مي داند و به اين موضوع اشاره مي كند كه :" متمايز ساختن جنبش هاي مذهبي ليبرال ، مدرتيست ، رفورميت ، راديكال و غيره از شروط تجدد خواهد بود .

4 – با تفاوت قائل شدن بين سنت گرايي تجدد ستيز و فعال سنت پذيري منفعلانه و غير سياسي معتقد است ماهيت مذهبي در سنت گرايي و تجدد ستيزي بصورت دائمي و حتي مي تواند در خانواده خود به غير از مذهبيون ضمينه را براي افراد غير مذهبي هم فراهم سازد . بعبارت ديگر در سنت گرايي تجدد ستيز افراد صرفا" از يك مذهب و مكتب نبوده بلكه از مذاهب ديگر نيز مي توانند باشند .

5 – دكتر بشيريه معتقد است درونمايه جنبش هاي سنت گرايي و تجدد ستيزي جديد كه در شرايط خاص تاريخي بروز و ظهور پيدا مي كنند به شدت محافظه كار مي باشند . او مي گويد سنت گرايي تجدد گريز صرفا" جهت رد يا نفي اقدام نمي كند بلكه مي كوشد تا انسان و جامعه را به شيوه اي ضد ليبراليسمي و ضد اومانيستي و بر اساس ارزش هاي فرهنگي از نو و مجدد تعريف كند .

6 – بشيريه بيان مي دارد كه : سنت گرايي تجدد ستيز به شكل ها و اشكال گوناگون وجود دارد كه لزوما" مخالفتي با ابزارهاي سنتي نداشته و بلكه حتي از ابعاد عيني تجدد نيز استفاده مي كند و در عين حال ابعاد ذهني و فكري را نفي مي كند . ( برداشت حقير : گرفتن تكنولوژي تجدد بدون كسب ايدئولوژي تجدد ) كه به همين دليل آنرا پديده اي مدرن در متن واكنش به تجدد بوجود مي آورد . بعبارت ديگر از شيوه اي ضد ليبراليسمي و ضد اومانيستي تعريفي جديد ارائه مي دهد .

7 – حسين بشيريه با توجه به امنيت بيان مي دارد كه : احساس عدم امنيت و حقارت و ترس در دنياي مدرن به نوبه خود ميلي نيرومند به جستجوي قدرت در چنان فردي ايجاد مي كند و تنها قدرت است كه به انسان نا امن قدرت و امنيت مي بخشد . به عقيده بنده آقاي دكتر بشيريه امنيت را يكي از مباني اصلي در تجدد ستيزي دانسته و آنرا بعنوان يك ركن در جهت گريز از سنت گرايي تجدد ستيز قلمداد مي كند .

8 – بشيريه به اين موضوع كه بطور كلي سنت گرايي تجدد ستيز در ايران از دو گرايش ايدئولوژيك تشكيل شده اذعان داشته و اين دو گرايش را بدينگونه تقسيم بندي مي كند :

الف ) گرايش راديكال و برابري خواهانه ( تا سال 1368 )

ب ) گرايش محافظه كارانه ، نخبه گرايانه و اشرافي مآبي ( پس از سال 1368 )

تحليل : بعبارت ديگر از اول انقلاب اسلامي تا سال 1368 گرايش عمومي صاحبان قدرت و دولت مردان به سمت برابري ، عدالت و ساده زيستي بوده و از سال 1368 به بعد متاسفانه اين گرايش به سمت اشرافي مآبي و قدرت طلبي تغيير ماهيت داده كه اين موضوع يكي از آلارم هاي خطر براي حكومت محسوب مي شود و به همين دليل نيز بنيانگزار انقلاب اسلامي حضرت امام خميني (ر ه ) و مقام معظم رهبري ( مد ض ) مداما" بر ساده زيستي و دور بودن از تجملات را به  سران حكومت و دولت و صاحبان منصب هاي اداري و مديران و .... سفارش موكد و توصيه مي فرمايند .

توضيحات :

موارد اشاره شده از مقاله حاضر نتيجه برآيند شخصي حقير بوده و استدلال و تحليل هاي  انجام شده صرفا " و صرفا" توسط اين جانب انجام شده و قطعا" مي تواند با اشكال همراه باشد .

 

 

مصطفي ساكتي قزويني

دانشجوي كارشناسي ارشد رشته علوم سياسي